Skip to content
Yazı Renkleri
Bulunduğunuz sayfa: Anasayfa arrow Sosyal ve Kültürel Yapı arrow Edirne Ekonomisi
Edirne Ekonomisi
Edirne Ekonomisi

Edirne'de yıllardır, tarım ve tarım kaynaklı sanayi ekonominin lokomotifi olmuşlardır . Edirne'nin ekonomisine katkıda bulunan unsurlar arasında sınır ticareti ve turizmin gittikçe artan bir eğilime sahip olduğu görülmektedir.



Osmanlı dönemi Edirne Ekonomisi

Edirne Osmanlı’nın fethine kadar geçen sürede İstanbul’u koruyan ve askeri garnizondan öteye geçmeyen bir öneme sahipti. 14 yüzyıl'da beylik ile Devlet arasında geçiş evresinde olan Osmanlı hedefini Balkanlar olarak koyması ile fethinden birkaç sene sonra başkent oldu. 

Kader çizgisi Osmanlı ile paralel çizilen Edirne, başkent olduktan sonraki süreç içinde ise başkent olmanın avantajıyla imar edilmeye ve gelişmeye başladı.
Osmanlıların Balkanlar’daki hızlı sayılabilecek fethi hareketleri sonucu zamanın bir ekonomik değeri olan savaş ganimetleri sayesinde imarı hızlandı ve Balkanların cazibe merkezi haline gelmeye başladı. 15. yy'da Doğu Akdeniz'de canlanan ticaret te Edirne'nin gelişmesine de büyük yardımda bulundu.

Arpa, mısır gibi ana gıda maddeleri ve tarımsal zenginlikler, Mısır'dan, Ege adalarından ve diğer batı Anadolu kentlerinden Enez'e gelir, küçük gemilere yüklenerek buradan nehir yoluyla Edirne'ye ulaştırılır ve burada da pazarlanırdı. Meriç yoluyla Filibe'den gelen pirinç de buradan İstanbul'a ulaştırılırdı. 

17. yüzyıl'da İran'dan kervanlarla gelen bazı tüccarlar da Edirne'de alım-satım yaptıktan sonra buradan Balkanlar'a doğru açılırlardı. Avrupa malları Edirne pazarlarında bulunurdu. Değişik cinslerde malı bu pazara getiren Avrupalı tüccar, buradan balmumu, deri eşyalar alırlardı. Venedikli ve Fransız tacirlerin aldıkları ise, Bursa ipeği ve Ereğli'den gelen yündü.

Edirne büyük ve değişik esnaf gurubunun toplandığı bir merkezdi. Deri ve dericilikle ilgili işlerle uğraşan saraçlar, yularcılar, keçeciler, ayakkabı ya da çizme üretenlerle birlikte, dokuma işlerinde çalışan bezciler, iplikçiler, ibrişimciler, külahçılar ve terziler vardı. 
Yiyecek ve içecek gruplarında ise pek çok aşçı, bakkal, fırıncı, kasap, kebapçı çalışırdı. Kentteki esnaf gurupları arasında sarraf ve kuyumcular da güçlü bir yer tutardı. Maden işleri ile uğraşan demirci ve bakırcılar da vardı.

Kentte ayrıca dokuma boyacılığı, araba üretimi, basmacılık, gülyağcılığı ve sabunculuk gibi çok gelişmiş küçük işyerleri bulunmaktaydı. Bu İşyerlerinin bir çoğunun çalışmalarını sürdürdüğü dükkânlar cadde veya sokakların üzerinde iki üç katlı binaların zeminlerindeydi. Bazıları da birer üst katları bulunan sıra dükkânlar biçimindeydi. Edirne'de vergi gelirlerinin bir kısmı vakıflara ayrılırdı.

Resmi olarak başkentliği İstanbul’a kaptırmış olsa da 18.yüzyıl başlarına kadar İstabul ile ortak bir başkent ve bunun yanında aynı zamanda Balkanların da ekonomik ve siyasi başkentlik görevini de üstlenmiş durumda idi. 

İstanbul’un gerek balkanlardaki Osmanlı toprakları ile gerek diğer Avrupa ülkeleri ile olan ilişkiyi sağlayan ticaret yolunun Edirne’den geçmesi sebebi ile 19 yy. başlarına kadar Osmanlı’nın ekonomik cazibe merkezlerinden biri olmayı sürdürdü. 

1829 Rus işgali, Edirne’nin siyasi ve ticari konumuna inen ilk darbe idi. Bu işgal günümüze kadar sürecek olan derin kış uykusununun başlangıcı da sayılabilir. Daha sonraki süreçte demiryollarının yayılması ve İstanbul’un Avrupa ile bağlantısını sağlayan demiryolunun Edirne’den geçmesi kente II. Rus işgaline kadar olan süreçte bir bahar havası yaşatsa da 1877-78 Rus savaşında bir yıldan uzun bir zaman işgal atında kalması Balkan savaşları ve hemen arkasından Yunan işgali ve bundan sonra da İmparatorluğun yıkılması, Edirne’nin tarihe koyduğu noktalardan biriydi.




Cumhuriyet dönemi Edirne ekonomisi

Edirne, cumhuriyet dönemi ile beraber yeniden uyanmaya çalıştı ancak Balkanlar'da ve Trakya'da cumhuriyetin kuruluşuna değin süren savaşlar, karışıklıklar, Edirne'nin sosyo-ekonomik yapısını etkileyen büyük ölçekli nüfus hareketlerine yol açtı. Lozan Anlaşması'nın sonrasında Doğu Trakya'nın Bulgar ve Rum halkı batıya göç ederken, Batı Trakya'nın bir bölüm Türk halkı da doğuya göç etti. Göçlerden önce bağcılık, şarapçılık, ipekböcekçiliği gibi işler Rumların elindeydi. Göç sonrası bu etkinlikler yok olurken yöreye yerleştirilen yeni nüfusla birlikte tütün ve ayçiçeği tarımına geçildi.

Diğer serhat şehirleri gibi merkeze uzaklığın dezavantajı, kuzeyinde yer alan Bulgaristan ve batısında yer alan Yunanistan ile olan tüm ilişkilerin devletler düzeyinde asgari düzeyde tutulması ekonomik anlamda büyüme şansını çok azalttı. Arkasından gelen II. Dünya Savaşı ve Savaşa girip girmeme endişesi de tüm yaşananların tuzu biberi oldu. 

II Dünya Savaşı'ndan sonraki süreçte ise tarımdaki makinalaşmanın yaygınlaşması ve tarımdaki verimlliğin artması ile beraber verimli topraklara sahip olan Edirne, tarıma dayalı sanayi'nin kurulması ile hızla gelişmeye başladı. Edirne'de, üretilen buğday ve ayçiçeğinin işlendiği küçük ölçekli un ve yağ işletmeleri bulunmaktaydı. 

Edirne 1969 yılında "Kalkınmada öncelikli yöreler" kapsamına alınması ve teşvik uygulamalarıyla birlikte sanayi gelişmeye başladı. Bu tarihten sonra ilde orta ve büyük ölçekli fabrikalar kurulmaya başladı. Ancak 1976 yılında kalkınmada öncelikli iller kapsamından çıkarılınca sanayi yönündeki gelişme durdu ve neredeyse başladığı noktaya döndü. 1969-1975 arasında açılan tekstil ağırlıklı sanayi işletmeleri 80'li yıların sonuna kadar devam etti ve büyük bir kısmı daha sonraları kapandı.

1960-1990 arası dönemde diğer bir ekonomik hareketlilik, özellikle Almanya’ya başlayan işçi göçü ve ulaşımın büyük bir çoğunlukla karayolu ile Kapıkule üzerinden sağlanması 1990 yıllarda başlayan Bosna savaşına kadar kente ciddi ekonomik katkıda bulunurken, Almanya’ya ulaşımda kullanılan karayolunun Yugoslavya’dan geçmesi ve savaşın sonucu olarak ulaşımda alternatif güzergahların seçilmesi buradan sağlanan ekonomik katkıya ciddi darbe indirdi. 
Her ne kadar savaş bitmiş olsa da ucuzlayan havayolu ulaşımı ve kentin çevresinden geçen otoyolun kitlenin Edirne ile olan ilişkisini kesmesi sonucu ekonomik katkı asgari seviyelere geriledi. 
Türkiye, Marmara ve Edirne İlinin Toplam Ekonomik Değer içerisindeki Sektörler, Cari Fiyatlarla (2000)
  Türkiye Marmara Edirne
  Değer
(Milyon TL)
Sektör Payları
(%)
Değer
(Milyon TL)
Sektör Payları
(%)
Değer
(Milyon TL)
Sektör Payları
(%)
Tarım 17.540.631.272 14,1 2.776.953.978 6,0 311.886.112 34,1
Sanayi 29.027.781.732 23,3 14.344.571.752 31,1 108.522.795 11,9
İnşaat 6.483.105.965 5,2 1.922.132.632 4,2 36.777.967 4,0
Ticaret 24.906.512.880 20,0 10.844.289.456 23,5 127.837.707 14,0
Ulaştırma ve Haberleşme 17.645.564.229 14,2 6.091.343.951 13,2 118.373.798 12,9
Mali Kuruluşlar 4.698.024.379 3,8 2.490.231.488 5,4 53.134.448 5,8
Konut Sahipliği 5.772.955.047 4,6 2.369.838.305 5,1 31.731.210 3,5
Serbest Meslek ve Hizmetler 4.430.360.312 3,6 2.227.381.709 4,8 22.038.333 2,4
Banka Hizmetleri 4.097.693.463 3,3 2.327.405.038 5,0 19.366.015 2,1
Devlet Hizmetleri 12.633.650.459 10,1 2.852.040.707 6,2 108.410.358 11,9
Kar amacı olmayan Özel Hizmet Kuruluşları 477.140.623 0,4 189.196.010 0,4 699.922 0,1
İthalat Vergisi 5.065.424.871 4,1 2.364.604.199 5,1 14.172.135 1,6
Toplam            


Edirne Ekonomisi'nde merkezler

Edirne ekonomi anlamında üç merkezli bir yapı göstermektedir. Bunlar, Merkez bölgesi, Uzunköprü bölgesi ve Keşan bölgeleridir.

Edirne merkez ilçe, ilin kuzeyindeki bölgenin merkezi durumundadır. Bu merkez Havsa, Süleoğlu ve Lalapaşa ilçelerini kapsayan bir bölgedir. Bu bölgenin ekonomik anlamda Kırklareli merkez ve Kırklareli'nin Babaeski ilçesi ile ilişkisi vardır. Yunanistan ve Bulgaristan ile gelişen ticari ilşkiler de bölge ekonomisine katkıda bulunmaktadır. 

Edirne'nin ikinci ekonomi merkezi ise Uzunköprü ilçesidir. Uzunköprü'nün merkez olduğu bölgede Meriç ilçesi alt bölge olup, ticari ilişkileri daha çok Uzunköprü ilçesine doğrudur. Uzunköprü ilçesi aynı zamanda Kırklareli'nin Pehlivanköy ve Babaeski ilçeleri ile Tekirdağ'ın Hayrabolu ilçelerinden de etkilenmektedir. Bu ilçelerden de Uzunköprü'ye doğru bir mal ve hizmet akışı olmaktadır. Uzunköprü'de yağ sanayinin gelişmiş olması nedeniyle bu ilçelerden Uzunköprü'ye ayçiçeği satışı yapılmaktadır.

Üçüncü bölge ise Enez ve İpsala ilçelerini içine alan Keşan ilçesi merkezli bölgedir. Enez ve İpsala ekonomisi daha çok Keşan ile direk ticari ilişkidedir. Bu bölgenin direk ticari ilişkisi olan yerler Uzunköprü bölgesi, Yunanistan ile İpsala sınır kapısı aracılığı ile oluşan ticari ilişkiler, Tekirdağ'ın Malkara ve Şarköy ilçeleri, Çanakkale'nin Gelibolu ilçeleridir.
Edirne İli ve İlçelerinde Bulunan Şirketler
İlçenin Adı Toplam Kollektif Şirket Anonim Şirket Limited Şirket
İl Toplamı 1752 98 135 1519
Merkez 969 75 71 823
Enez 26 - 1 25
Havsa 32 3 4 25
İpsala 38 1 2 35
Keşan 477 1 33 443
Lalapaşa 1 1 - 15
Meriç 19 4 - 15
Süleoğlu 10 - 1 9
Uzunköprü 165 13 23 129


Rakamlarla İl Ekonomisi

Gayri safi yurtiçi hasıla açısından (GSYİH)
GSYİH cari fiyatlarla 2000 yılı DİE verilerine göre 124,5 katrilyon iken Marmara bölgesinde 46,1 katrilyon ve Edirne ilinde yaklaşık olarak 914 trilyon TL'dir. Türkiye toplam GSYİH değerinin % 0,7'si Edirne ilinden karşılanmaktadır.
Cari fiyatlarla ilin gelişme hızı % 61,2 olup Türkiye içerisinde GSYİH değerleri açısından 32. sırada yer almaktadır.

Kişi Başına Gayrisafi Yurtiçi Hasıla Açısından
Cari fiyatlara göre kişi başına düşen GSYİH'ya bakıldığında Edirne ili iller sıralamasında 10. sırada yer almaktadır. Cari fiyatlarla Edirne ilinin gelişme hızı Türkiye ortalamasının üzerindedir. Ancak enflasyonist etkilerden dolayı bu sonuç yanıltıcı olabilir. Dolar bazında kişi başına düşen GSYİH 3613 $'dır. Türkiye ortalaması ise aynı dönemde 2941 $'dır.

1987 yılı sabit fiyatlarına göre kişi başına düşen GSYİH'ya bakıldığında Edirne iller sıralamasında 19.sırada yer almaktadır. Edirne ilinin gelişme hızı Türkiye ortalamasının yaklaşık 4 katıdır. Bu durum ilin ekonomik yönden Türkiye'nin diğer bölgelerine göre daha hızlı geliştiğini göstermektedir.


MALİ GÖSTERGELER YIL BİRİM EDİRNE MARMARA
BÖLGESİ
TÜRKİYE SIRA
(81 İl İçinde)
Gayri Safi Yurt İçi Hasıla İçindeki Payı 2000 Yüzde 0,73 37,04 100 32
Fert Başına Gayri Safi Yurt İçi Hasıla 2000 Milyon TL. 2.271 2.657 1.837 10
Banka Şube Sayısı 2000 Adet 54 3080 7786 29
Fert Başına Banka Mevduatı 2000 Milyon TL. 489 1.916 939 22
Toplam Banka Mevduatı İçindeki Payı 2000 Yüzde 0,31 52,26 100 28
Toplam Banka Kredileri İçindeki Payı 2000 Yüzde 0,55 51,2 100 18
Kırsal Nüfus Başına Tarımsal Kredi Miktarı 2000 Milyon TL. 757 102 138 3
Fert Başına Sınai, Ticari Ve Turizm Kredileri Miktarı 2000 Milyon TL. 87 859 392 38
Fert Başına Belediye Giderleri 2000 Milyon TL. 57 121 82 35
Fert Başına Genel Bütçe Gelirleri 2000 Milyon TL. 201 1.146 464 16
Fert Başına Gelir Ve Kurumlar Vergisi Miktarı 2000 Milyon TL. 80 366 165 19
Fert Başına Kamu Yatırımları Miktarı 1995-2000 Milyon TL. 193 277 248 35
Fert Başına Teşvik Belgeli Yatırım Tutarı 1995-2000 Milyon TL. 2.228 4.772 2.668 26
Fert Başına İhracat Miktarı 1995-2000 ABD Doları 577 5.342 2.249 27
Fert Başına İthalat Miktarı 1995-2000 ABD Doları 12.270 10.476 3.967 3


Edirne ilinde çalışanların %49,6' sı tarım iş kolunda istihdam edilmektedir. Bunların büyük bir çoğunluğu şahsi arazilerinde çalışan çiftçiler olduğu aşikârdır. Sanayi ve ticaret iş kollarında çalışanların oranlarına baktığımızda, Edirne'nin Türkiye'nin ve fazlasıyla Marmara'nın gerisinde kaldığını görmekteyiz.
İSTİHDAM GÖSTERGELERİ YIL BİRİM EDİRNE MARMARA
BÖLGESİ
TÜRKİYE SIRA
(81 İl İçinde)
Tarım İşkolunda Çalışanların Toplam İstihdama Oranı 2000 Yüzde 49,6 25,33 48,38 65
Sanayi İşkolunda Çalışanların Toplam İstihdama Oranı 2000 Yüzde 9,01 25,67 13,35 29
Ticaret İşkolunda Çalışanların Toplam İstihdama Oranı 2000 Yüzde 8,42 14,28 9,67 18
Mali Kurumlar İşkolunda Çalışanların Toplam İstihdama Oranı 2000 Yüzde 2,07 5,39 3,11 17
Ücretli Çalışanların Toplam İstihdama Oranı 2000 Yüzde 43,29 62,23 43,52 18
Ücretli Çalışan Kadınların Toplam İstihdama Oranı 2000 Yüzde 7,61 14,68 8,81 16
İşverenlerin Toplam İstihdama Oranı 2000 Yüzde 1,69 4,29 2,61 28
 
16.5 Banka mevduatının sektörel dağılımı, 2002 (Milyon TL)
  Türkiye İstanbul Batı Marmara Edirne
Tasarruf 34.569.520 12.846.936 1.655.033 230.337
Resmi kuruluşlar 2.912.266 895.697 58.932 18.921
Ticari kuruluşlar 12.903.277 4.299.856 189.059 44.103
Bankalar 2.693.635 2.621.675 6 -
Döviz 74.671.437 37.014.883 1.504.010 180.935
Diğer kuruluşlar 7.617.531 2.119.697 94.959 14.817
Kıymetli madenler 93.627 89.417 - -
Toplam 135.461.293 59.888.161 3.501.999 489.113



 

Ziyaretçi Defteri

Son Yazılan Mesaj
AHMET YILMAZ
Derneğimizin 21.01.2018 tarihinde yapıla
Ziyaretçi Defteri - Görüşleriniz bizim için değerlidir...

Üye Girişi

Üye Girişi

Atatürk Köşesi

Engel


SİTE TASARIM & PROGRAMLAMA - KDS | COMPETAN Bilgi Teknolojileri | Profesyonel Web Projeleri - Web Tasarım - Hosting - Alan Adı Tescili - Köy Dernek Sitesi - Köy Sitesi - Dernek Sitesi -  - Köy Dernek Web Sitesi - Köy Web Sitesi - Dernek Web Sitesi - Kişisel Web Sitesi - Şirket Web Sitesi - Kişisel Site - Şirket Sitesi - Şahıs Sitesi - Şahıs Web Sitesi